Echoscopie in de zwangerschap

Echoscopie tijdens de zwangerschap is niet meer weg te denken in de huidige zwangerschapsbegeleiding. Elke zwangere kent inmiddels de plaatjes van het ongeboren kindje op verschillende tijdstippen in de zwangerschap. Het is een heel mooi middel om meer te weten te komen over het kindje, over de duur van de zwangerschap, over de oorzaak van mogelijke complicaties en over eventuele afwijkingen die op deze manier vroegtijdig gesignaleerd kunnen worden. Dat is de positieve bijdrage van de echoscopie. Naast natuurlijk het ‘pret’ effect van éven naar binnen kijken. Toch is de echo niet alleen maar fijn en daarom is het van belang dat deze methode weloverwogen verricht en liefst ook weloverwogen gevraagd wordt. Dat laatste is echter lastig want welke aanstaande ouders vinden het nou niet leuk om hun ongeboren wonder éven te bekijken? Daarom begeleid ik aanstaande ouders in dat proces. Het altijd weer aangeven van de keus die ouders hebben en het benadrukken van het vertrouwen in eigen beleven en voelen van het kindje is in mijn optiek onmisbaar in de begeleiding. Immers: vroeger wist een vrouw dat ze zwanger was zonder hulp van instrumenten. De menstruatie bleef uit, de borsten werden voller en gingen soms wat prikken, ochtendmisselijkheid trad op en vermoeidheid overviel haar. Zonder test of echo was snel duidelijk dat er een kindje op komst was. Nu wordt meer vertrouwd op de zwangerschapstest en de echo en raakt de vertrouwdheid met het eigen lichaam wat op de achtergrond. Dat is op zich jammer en daarom benadruk ik deze tekens en gevoelens altijd tijdens de begeleiding van de zwangere. Het is niet voor niks dat ik behalve verloskundige en echoscopiste ook haptotherapeute ben. Zelfs tijdens de echo kan het haptische stuk beleefd worden. In contact blijvend met het ongeboren kind kan ontzettend veel gezien worden, door te voelen: van binnen of met de handen, maar ook door middel van de echo. Het kindje laat zich zien als de ouders en de echoscopiste het kindje daartoe uitnodigen en aanwezig zijn in het contact. Het rustig uitvoeren van de echo is daarvoor noodzakelijk. In mijn echocentrum streef ik hier dan ook naar. Dat ouders én het kind zich welkom voelen en zich willen laten zien.

De eerste echo’s. Vanaf 5 a 6 weken zwangerschap is er leven zichtbaar in de baarmoeder door middel van de echoscopie. Dit moet dan overigens wel met de vaginale echo gebeuren. Via de buik is de zwangerschap nog te klein om goed te kunnen bekijken. Het is dus ook van belang de duur van de zwangerschap ongeveer te weten. Maar omdat de ovulatie nooit met zekerheid te achterhalen is en het moment van groei van de cellen ook niet, blijft dit een onzekere factor. Ook bij een regelmatige cyclus kan een zwangerschapsduur soms toch een week verschillen van de verwachte duur. Daarom verricht ik de echo liever niet vóór de 8e week. De kans op teleurstellingen is dan kleiner. Daarnaast benadruk ik ook dat zo’n vroege echo indien gewenst verricht wordt. Het hoeft niet! Er kan ook gewacht worden tot 12 weken. Dan is veel meer zichtbaar en is de onzekere periode van wel of geen miskraam wat voorbij. Want ook na een positieve echo bij 8 weken kan er nog een miskraam optreden. De kans is weliswaar wat kleiner, maar niet nul. Wat gezien kan worden bij 8 weken is een vruchtzak met daarin een embryo in de zwangerschapsring. Er is hartactie zichtbaar als een knipperlichtje in het embryo. Daarnaast kan de dooierzak gezien worden, dit is de voedingsbron van het embryo totdat de placenta of moederkoek deze functie overneemt.

Bij een zwangerschapsduur van 12 weken is al veel meer te zien. Het embryo wordt nu foetus (uitgesproken als feutus) genoemd. De schedel is zichtbaar als een heldere witte ring met daarin een vlindervormige structuur, dit zegt iets over de aanleg van het hoofdje. Daarnaast kan het kindje opgemeten worden van de kruin tot het stuitje om de duur van zwangerschap exact vast te leggen. Het lijfje is te zien, de hartactie kan gehoord worden en de armen en benen kunnen al mooi in beeld gebracht worden. Bij een goed zicht kunnen maag en blaas ook al gezien worden. Bewegingen zijn tegen deze tijd duidelijk zichtbaar, het kindje wordt in deze tijd vaak de ‘jumping fetus’ genoemd omdat het hele lijfje meebeweegt, of springt, als één spiergroep beweegt.

Bij een zwangerschapsduur van 20 weken kan de zogenaamde 20-weken-echo verricht worden. Natuurlijk indien dit onderzoek gewenst wordt door de ouders. Het doel van dit onderzoek is het opsporen van eventuele afwijkingen bij het kindje. Bij 20 weken is het kind helemaal ‘af’ en kan er door middel van de echo wat gezegd worden over de anatomische ontwikkeling. Gelukkig worden de meeste kinderen gezond geboren en gaan dus de meeste ouders blij de deur uit. Maar soms is de uitslag van het onderzoek minder gunstig. Het is dan zaak om zo goed mogelijk uit te leggen wat er gezien is en waarover getwijfeld wordt. Soms is het heel duidelijk dat er een afwijking is, soms is er alleen een vermoeden. Dit maakt dat er een enorme onzekerheid plaatsneemt in het doorgaans mooie proces van de zwangerschap. Om ouders goed te begeleiden neem ik altijd de tijd voor deze echo. Het is tenslotte voor ouders een belangrijke en spannende echo.

In de loop van de zwangerschap kunnen nog meer echo’s nodig zijn, bijvoorbeeld om de placenta of moederkoek nogmaals te beoordelen als bij de 20-weken-echo geconstateerd is dat deze wat laag bij de baarmoedermond lag. Of om de groei te beoordelen, of bij bloedverlies of andere klachten. Ik maak in elk geval bij ongeveer 35 weken nog een echo om de ligging van het kindje te bepalen. Een enkele keer komt het namelijk voor dat wij met onze handen en de moeder met haar intuitie toch niet goed kunnen voelen hoe het kindje ligt. Om er zeker van te zijn dat het kindje met het hoofdje naar beneden ligt wordt daarom nog een keer gekeken. Het beeld is echter niet meer zo mooi als in het begin van de zwangerschap. Het kindje is nu zo groot dat alleen de onderdelen in beeld gebracht kunnen worden. Dus alleen het hoofdje, alleen het rompje of de armpjes en beentjes die wat bewegen in het vruchtwater.

Ziehier echo bij 12 weken zwangerschap.

Echocentrum Anneke Schmidt

Celciusweg 2

8503 AC Joure

0513-419223

www.echocentrumannekeschmidt.nl