Echoscopie in de zwangerschap
Echoscopie tijdens de zwangerschap is niet meer weg te denken in de huidige zwangerschapsbegeleiding. Elke zwangere kent inmiddels de plaatjes van het ongeboren kindje op verschillende tijdstippen in de zwangerschap. Het is een heel mooi middel om meer te weten te komen over het kindje, over de duur van de zwangerschap, over de oorzaak van mogelijke complicaties en over eventuele afwijkingen die op deze manier vroegtijdig gesignaleerd kunnen worden. Dat is de positieve bijdrage van de echoscopie. Naast natuurlijk het ‘pret’ effect van éven naar binnen kijken. Toch is de echo niet alleen maar fijn en daarom is het van belang dat deze methode weloverwogen verricht en liefst ook weloverwogen gevraagd wordt. Dat laatste is echter lastig want welke aanstaande ouders vinden het nou niet leuk om hun ongeboren wonder éven te bekijken? Daarom begeleid ik aanstaande ouders in dat proces. Het altijd weer aangeven van de keus die ouders hebben en het benadrukken van het vertrouwen in eigen beleven en voelen van het kindje is in mijn optiek onmisbaar in de begeleiding. Immers: vroeger wist een vrouw dat ze zwanger was zonder hulp van instrumenten. De menstruatie bleef uit, de borsten werden voller en gingen soms wat prikken, ochtendmisselijkheid trad op en vermoeidheid overviel haar. Zonder test of echo was snel duidelijk dat er een kindje op komst was. Nu wordt meer vertrouwd op de zwangerschapstest en de echo en raakt de vertrouwdheid met het eigen lichaam wat op de achtergrond. Dat is op zich jammer en daarom benadruk ik deze tekens en gevoelens altijd tijdens de begeleiding van de zwangere. Het is niet voor niks dat ik behalve verloskundige en echoscopiste ook haptotherapeute ben. Zelfs tijdens de echo kan het haptische stuk beleefd worden. In contact blijvend met het ongeboren kind kan ontzettend veel gezien worden, door te voelen: van binnen of met de handen, maar ook door middel van de echo. Het kindje laat zich zien als de ouders en de echoscopiste het kindje daartoe uitnodigen en aanwezig zijn in het contact. Het rustig uitvoeren van de echo is daarvoor noodzakelijk. In mijn echocentrum streef ik hier dan ook naar. Dat ouders én het kind zich welkom voelen en zich willen laten zien.
De eerste echo’s. Vanaf 5 a 6 weken zwangerschap is er leven zichtbaar in de baarmoeder door middel van de echoscopie. Dit moet dan overigens wel met de vaginale echo gebeuren. Via de buik is de zwangerschap nog te klein om goed te kunnen bekijken. Het is dus ook van belang de duur van de zwangerschap ongeveer te weten. Maar omdat de ovulatie nooit met zekerheid te achterhalen is en het moment van groei van de cellen ook niet, blijft dit een onzekere factor. Ook bij een regelmatige cyclus kan een zwangerschapsduur soms toch een week verschillen van de verwachte duur. Daarom verricht ik de echo liever niet vóór de 8e week. De kans op teleurstellingen is dan kleiner. Daarnaast benadruk ik ook dat zo’n vroege echo indien gewenst verricht wordt. Het hoeft niet! Er kan ook gewacht worden tot 12 weken. Dan is veel meer zichtbaar en is de onzekere periode van wel of geen miskraam wat voorbij. Want ook na een positieve echo bij 8 weken kan er nog een miskraam optreden. De kans is weliswaar wat kleiner, maar niet nul. Wat gezien kan worden bij 8 weken is een vruchtzak met daarin een embryo in de zwangerschapsring. Er is hartactie zichtbaar als een knipperlichtje in het embryo. Daarnaast kan de dooierzak gezien worden, dit is de voedingsbron van het embryo totdat de placenta of moederkoek deze functie overneemt.
Bij een zwangerschapsduur van 12 weken is al veel meer te zien. Het embryo wordt nu foetus (uitgesproken als feutus) genoemd. De schedel is zichtbaar als een heldere witte ring met daarin een vlindervormige structuur, dit zegt iets over de aanleg van het hoofdje. Daarnaast kan het kindje opgemeten worden van de kruin tot het stuitje om de duur van zwangerschap exact vast te leggen. Het lijfje is te zien, de hartactie kan gehoord worden en de armen en benen kunnen al mooi in beeld gebracht worden. Bij een goed zicht kunnen maag en blaas ook al gezien worden. Bewegingen zijn tegen deze tijd duidelijk zichtbaar, het kindje wordt in deze tijd vaak de ‘jumping fetus’ genoemd omdat het hele lijfje meebeweegt, of springt, als één spiergroep beweegt.
Bij een zwangerschapsduur van 20 weken kan de zogenaamde 20-weken-echo verricht worden. Natuurlijk indien dit onderzoek gewenst wordt door de ouders. Het doel van dit onderzoek is het opsporen van eventuele afwijkingen bij het kindje. Bij 20 weken is het kind helemaal ‘af’ en kan er door middel van de echo wat gezegd worden over de anatomische ontwikkeling. Gelukkig worden de meeste kinderen gezond geboren en gaan dus de meeste ouders blij de deur uit. Maar soms is de uitslag van het onderzoek minder gunstig. Het is dan zaak om zo goed mogelijk uit te leggen wat er gezien is en waarover getwijfeld wordt. Soms is het heel duidelijk dat er een afwijking is, soms is er alleen een vermoeden. Dit maakt dat er een enorme onzekerheid plaatsneemt in het doorgaans mooie proces van de zwangerschap. Om ouders goed te begeleiden neem ik altijd de tijd voor deze echo. Het is tenslotte voor ouders een belangrijke en spannende echo.
In de loop van de zwangerschap kunnen nog meer echo’s nodig zijn, bijvoorbeeld om de placenta of moederkoek nogmaals te beoordelen als bij de 20-weken-echo geconstateerd is dat deze wat laag bij de baarmoedermond lag. Of om de groei te beoordelen, of bij bloedverlies of andere klachten. Ik maak in elk geval bij ongeveer 35 weken nog een echo om de ligging van het kindje te bepalen. Een enkele keer komt het namelijk voor dat wij met onze handen en de moeder met haar intuitie toch niet goed kunnen voelen hoe het kindje ligt. Om er zeker van te zijn dat het kindje met het hoofdje naar beneden ligt wordt daarom nog een keer gekeken. Het beeld is echter niet meer zo mooi als in het begin van de zwangerschap. Het kindje is nu zo groot dat alleen de onderdelen in beeld gebracht kunnen worden. Dus alleen het hoofdje, alleen het rompje of de armpjes en beentjes die wat bewegen in het vruchtwater.
Ziehier echo bij 12 weken zwangerschap.
Echocentrum Anneke Schmidt
Celciusweg 2
8503 AC Joure
0513-419223
week 4
Je baby
Lengte: 1 mm
Gewicht: 0 gram
Wat ooit een eicel en een spermacel waren is nu uitgegroeid tot een vruchtje wat lijkt op een met vocht gevuld bolletje van één millimeter. Dit vruchtje heeft zich gedeeld tot wel duizenden cellen. Deze cellen delen zich op in drie groepen waarvan er één zorgt voor de baby, één voor de placenta (deze moet je baby van voedingsstoffen voorzien) en een derde groep vormt de navelstreng en de vliezen zoals het vruchtvlies en het dooiervlies. Het is heel bijzonder, maar in dit vruchtje liggen alle eigenschappen van je baby al vast. Of het een jongen of een meisje wordt, welke kleur ogen of kleur haar het krijgt en zelfs deels welk karakter het kind zal hebben.
Dit vruchtje wordt beschermd door het zogenaamde HCG hormoon dat het lichaam aanmaakt. Dit hormoon zorgt voor een veilige groeiplaats in de baarmoeder.
Jij
Je bent nog niet over tijd. Er bestaat dus een grote kans dat je nog niet weet dat je zwanger bent. Toch zijn er soms al andere zaken die erop wijzen dat in je buik een klein mensje begint te groeien. De alom bekende zwangerschaps misselijkheid bijvoorbeeld kan al na twee weken optreden. Ook kan het zijn dat je vermoeider bent dan anders of dat je borsten veel gevoeliger zijn. Emotioneel kan je je kwetsbaarder voelen en sneller geïrriteerd zijn. Ook hier is het HCG hormoon voor verantwoordelijk.
Met een zwangerschapstest wordt de hoeveelheid van dit hormoon in je urine gemeten en wijst dan uit of je zwanger bent. Je kunt een test doen vanaf de eerste dag dat je menstruatie uitblijft. Mocht de test toch een negatief resultaat aangeven, is het verstandig om een paar dagen later nog een test te doen. Het kan zijn dat de HCG waarde in je urine nog te laag is om een zwangerschap aan te geven. Als de test aangeeft dat je zwanger bent kunje met de zwangerschapscalculator uitrekenen wanneer je baby ongeveer geboren zal worden.
week 11
Je baby
Lengte: 5,5 cm
Gewicht: 10 gram
Vanaf deze week tot en met de twintigste week zal je baby snel groeien. Je baby zal van ongeveer 5 cm tot ongeveer 20 cm groeien, gemeten van kruin tot billen. Om deze groei en het verbruik van voedingsstoffen aan te kunnen, groeien de bloedvaten in de placenta zowel in grootte als hoeveelheid mee. Het hoofdje is nu ongeveer de helft van zijn lichaam. Langzamerhand zal dat meer in balans komen met het formaat van de rest van het lichaam. Je baby kan al goed bewegen en zwemt heerlijk rondjes in je baarmoeder. Daarvoor heeft hij ook nog voldoende ruimte.
De ontwikkeling in het gezicht vordert. Eén van de belangrijkste uitwendige verwezenlijkingen deze week is de vervolmaking van het oog. Oogwit, iris en pupil staan waar ze moeten staan. Ook zijn de oogleden af en kunnen de ogen nu dicht. Dat zal zo blijven tot de zevende maand.
Je baby kan vanaf nu gapen, slikken en zuigen. Het is dus goed mogelijk dat hij voor het eerst op zijn duimpje zal zuigen. Met de vorming van nageltjes en donshaar word je baby al een echt mensje. Ook inwendig zijn de voornaamste organen afgewerkt, ze moeten nu alleen nog maar groeien. In je buik maakt je baby al heftige bewegingen, maar jij kunt daar nu nog niets van voelen.
Jij
Gedurende je zwangerschap is je stofwisseling ongeveer 10 tot 25% sneller dan normaal. Hierdoor worden ook je hartslag en je ademhaling sneller. Dat is nodig om voldoende zuurstof naar je baby te pompen en het koolzuurgas ook weer snel af te kunnen voeren. Je eet hierdoor iets meer dan normaal. Voor twee eten is echter niet nodig. Je hebt slechts 300 tot 500 calorieën per dag extra nodig.
In je baarmoeder werken navelstreng en placenta nu op volle toeren. Je baby heeft nu echt een uitwisseling met je lichaam. Terwijl de foetus constant afvalstoffen naar de placenta stuurt, krijgt het van de placenta de nodige voedingsstoffen en zuurstof toegediend.
Tijdens de zwangerschap komen vrouwen gemiddeld circa 12,5 kilo aan. Het hangt van je bouw af hoeveel jij zult aankomen, heb je een hele lage BMI dan zullen er niet zoveel kilo’s aankomen. Heb je echter een BMI van 25+ dan zul je waarschijnlijk sneller en meer aankomen. Dit komt vaak doordat de vrouwen die al wat zwaarder zijn vaak ook meer suiker en vet eten en zetten dit patroon ook voort in de zwangerschap. Aan deze groep het advies om op je eetgedrag te blijven letten. Het kan een kind met een hoger geboorte gewicht tot gevolg hebben en dat kan ongunstig zijn voor de baring, maar ook voor de baby.
Structureel te weinig eten of te veel eten is nooit goed. Eet dus normaal en eet bij extra trek gezond. Vaak zie je dat vrouwen door misselijkheidsklachten minder eten en zelfs afvallen. Dit is normaal. Maak je geen zorgen of je baby wel groeit als je op de weegschaal staat en je bent maar weinig aangekomen, dit hangt bij een normaal eetpatroon niet samen met de groei van de baby.
week 18
Je baby
Lengte: 20 cm
Gewicht: 200 gram
Hyperactief, zo kan je de baby in je buik wel noemen. De verbindingen tussen de zenuwen en de spieren worden verfijnder. Voorheen waren bewegingen vooral reflexen, nu kan de baby bedenken dat hij wil schoppen en dat vervolgens ook doen. Omdat hij in een vrij grote ruimte zit, kan hij draaien en keren, tollen en buitelen. Met zijn armpjes zwaaien en schoppen doet hij ook, dus misschien kan je het zelfs al voelen, zijn eerste schopje. Toch, het kan evengoed nog een paar weken duren, gewoon omdat hij zoveel ruimte heeft.
Omgekeerd zal de baby jou wel al voelen, zijn tastzin is immers al goed ontwikkeld. Als je over je buik wrijft, kan hij dat dus al gewaar worden, ook als hij zichzelf aanraakt, zal hij het voelen. Zijn ene armpje kan trouwens zijn andere armpje aanraken nu, zo lang zijn de ledematen al geworden.De placenta, die je baby met voedingsstoffen en zuurstof voedt en afvalstoffen verwijdert, groeit om tegemoet te komen in zijn behoeften. Het bevat nu duizenden bloedvaten die voedingsstoffen en zuurstof van jouw lichaam naar je baby’s lichaam brengen zodat hij zich kan ontwikkelen.
Is je baby een jongen, dan worden in deze periode zijn prostaatklieren gevormd.
Jij
Doordat je in je eerste drie maanden erg vermoeid en misselijk kunt zijn, heb je in die periode ook minder zin in seks. Nu voel je je echter steeds beter in je vel. Ook zijn je vrouwelijke geslachtsorganen en je borsten meer doorbloed dan anders, waardoor je nu steeds meer zin in seks begint te krijgen. Je baby zit erg veilig in je baarmoeder, dus maak je geen zorgen. In deze periode kun je trouwens ook makkelijker een orgasme krijgen. En nu je een buikje hebt, moet je misschien eens denken aan het uitproberen van andere standjes.
Slapen op je buik is niet meer prettig. Het beste is om tijdens je zwangerschap in een zijligging te slapen. Later in je zwangerschap krijg je bij een rugligging ook weer diverse klachten. Vind je het lastig om een comfortabele slaaphouding te vinden op je zij, probeer het dan eens met een kussen tegen je buik en tussen je knie. Je ontlast dan je bekken en ondersteunt je buik. Ook later in je zwangerschap vinden veel vrouwen dit de prettigste houding om in te slapen. En je kunt beter op tijd beginnen aan deze slaaphouding te wennen voordat het slapen echt ongemakkelijk wordt.
Wil je je buik wat extra accentueren? Kijk dan eens in de Wikibebia shop.
week 21
Je baby
Lengte: 27 cm
Gewicht: 380 gram
Je baby groeit als kool. Hoewel je baby qua lengte al over de helft is, zal hij nog bijna 10 keer zo zwaar moeten worden! Vanaf nu komt hij iedere week circa 60 gram aan. Jij komt nu gemiddeld 500 gram per week aan. Dit is heel normaal.
Je baby maakt wel 200 tot 300 bewegingen per dag. Toch voel je die lang niet allemaal en als het je eerste zwangerschap is voel je hem misschien helemaal nog niet. Op zijn tong zijn al smaakpapillen ontwikkeld. De baby begint nu ook vaak van het vruchtwater te proeven. In 24 uur kan hij zo tot een halve liter vruchtwater hebben gedronken. Hoewel de nieren van je baby op volle toeren werken en veel afvalstoffen afscheiden, zit er maar weinig urine in het vruchtwater. Veel wordt immers nog doorgegeven via de placenta en door de moeder afgescheiden. Heel belangrijk in deze week is de ontwikkeling van de witte bloedlichaampjes die het afweersysteem zullen versterken waardoor de baby weerbaarder wordt tegen infecties. De longen blijven zich verder ontwikkelen, maar voordat ze zo ver zijn dat ze zuurstof kunnen opnemen en koolzuur kunnen uitscheiden, moet er nog heel veel gebeuren. Je baby krijgt zijn zuurstof en voeding tot aan de geboorte via de navelstreng.
Jij
Je baarmoeder komt nu tot aan je navel. Doordat je baarmoeder nu zo snel groeit, kun je wat last krijgen van bandenpijn. Dit kan aanvoelen als een stekende pijn aan de zijkant van je baarmoeder. Vaak kun je er last van krijgen als je druk bezig bent geweest. Het enige wat kan helpen is rust nemen.
Nu je buik flink begint te groeien neemt je gewichtstoename ook sterker toe. Tijdens de zwangerschap zal je gemiddeld 12 tot 15 kilo aankomen. Gelukkig bestaat dit gewicht niet alleen uit vet. Hieronder kun je zien hoe en waar dat extra gewicht zich allemaal verspreid:
- Je baby is verantwoordelijk voor circa 3400 gram
- De placenta en vliezen nemen 650 gram voor hun rekening
- Het vruchtwater weegt tot ongeveer 1000 gram
- Je borsten worden gemiddeld 800 gram zwaarder
- Je baarmoeder weegt 1000 gram
- Het extra bloed dat in je lichaam stroomt, weegt ook 1000 gram
- Je vetreserves nemen met 3400 gram toe
- Je houdt circa 1500 gram extra vocht vast.
Als je niet getrouwd bent is het nu tijd om na te denken over erkenning van je kind. Als je wilt dat het kind geregistreerd wordt als kind van je partner dan moet je dit bij voorkeur tijdens de zwangerschap regelen.
