Voeding en zwangerschap
Gelukkig is er steeds meer aandacht voor voeding en zwangerschap. Niet alleen de voeding tijdens de zwangerschap is van belang, maar ook zeker voordat de zwangerschap een feit is! Het gebruiken van een gezonde voeding, door zowel de toekomstige moeder als de toekomstige vader draagt bij aan het ontstaan van een (gezonde) zwangerschap!
Een goede voeding is tijdens de zwangerschap, maar zeker ook voordat u zwanger wordt zeer belangrijk. Uw baby is afhankelijk van de voeding die u gebruikt. U heeft meer calorieën, vitamines en mineralen nodig tijdens de zwangerschap. Toch is het niet de bedoeling om te gaan eten voor twee! Met de onderstaande basisvoeding krijgt u per dag voldoende voedingsstoffen binnen tijdens de zwangerschap:
- - Brood: 6-7 sneetjes
- - Aardappelen, rijst, pasta of peulvruchten: 4-5 stuks of 4-5 opscheplepels (200-250 gram)
- - Groente: 4 opscheplepels (200 gram)
- - Fruit: 2 stuks (200-250 gram)
- - Zuivel: 2-3 glazen melkproducten (450 ml) en 1-2 plakken (30 gram) kaas
- - Vlees(waren), vis, ei en vleesvervangers: 100-125 gram (gaar gewicht)
- - Halvarine, margarine, bak- en braadproducten: 30-35 gram (5 gram per sneetje brood)
- - Dranken: 1,5-2 liter (inclusief melk)
Naast een goede basisvoeding wordt aangeraden extra foliumzuur en vitamine D te slikken tijdens en voorafgaand aan uw zwangerschap. Het slikken van extra foliumzuur is nodig vanaf ten minste vier weken voor de bevruchting tot en met de eerste acht weken van de zwangerschap. Foliumzuur is belangrijk voor de vorming van het zenuwstelsel van uw ongeboren kind. Gebruik een supplement met 400-500 microgram (0,4-0,5 mg) foliumzuur.
Het slikken van extra vitamine D is nodig tijdens de gehele zwangerschap. Het zorgt voor een goede botopbouw van uw ongeboren kind. Gebruik een supplement met 10 microgram vitamine D. Een teveel aan vitamine A kan bij uw ongeboren kind afwijkingen veroorzaken, zoals een open ruggetje. Lever kunt u daarom beter niet gebruiken tijdens de zwangerschap, omdat dit veel vitamine A bevat. Een laag ijzergehalte in het bloed komt regelmatig voor tijdens de zwangerschap. Dit hoeft niet altijd te betekenen dat u een ijzertekort hebt. Een verlaagd ijzergehalte in het bloed kan ook een gevolg zijn van verdunning van het bloed die normaal tijdens de zwangerschap ontstaat. Soms kunnen vrouwen wel last krijgen van bloedarmoede tijdens de zwangerschap door een tekort aan ijzer. Hierdoor kunt u last krijgen van een bleek gezicht, vermoeidheid of een slap gevoel. Voldoende ijzer in uw voeding kan bloedarmoede voorkomen. Gemiddeld komt een vrouw 12 kg aan tijdens de zwangerschap. Dit is een gemiddelde, dus het is niet vreemd als u maar 5 kg of juist 25 kg aan komt. U kunt uw gewicht slechts in beperkte mate beïnvloeden. Eet sowieso niet minder dan bovengenoemde basishoeveelheden. Wel kunt u natuurlijk oppassen met het gebruiken van extraatjes. Gebruik geen alcohol tijdens de zwangerschap, maar ook niet in de periode dat u zwanger wilt worden. Dit geldt in deze periode ook voor uw partner! Alcohol vergroot de kans op miskramen, vroeggeboorte, een laag geboortegewicht en afwijkingen aan het gezicht, de zintuigen en de botten van uw baby. Ook is de kans op het krijgen van een kind met een verstandelijke handicap groter.
week 5
Je baby
Lengte: 2 mm
Gewicht: 0 gram
Je vruchtje is nu ongeveer 2 millimeter groot, dat is een kleine rijstkorrel. Hoe piepklein dat ook nog is, er zijn al ontzettend veel dingen in aan de gang. Zo is op het einde van de vijfde week al het centrale zenuwstelsel van het embryo aangelegd. Hersenen en ruggenmerg zijn er dus al. De eerste aanleg van het hartje begint nu ook te komen en aan het eind van deze week gaat het piepkleine hartje voor het eerst kloppen, maar er is nog geen bloedcirculatie. Na de innesteling heeft je baby een andere naam gekregen, we noemen het nu een embryo.
In deze week kan het ook gebeuren dat het embryo zich in twee of meerdere delen opsplitst. Dan krijg je een eeneiige twee- of meerling. Een tweeling kan een eeneiige of twee-eiige tweeling zijn. Een twee-eiige tweeling krijg je als er meerdere eicellen op het zelfde moment zijn gerijpt en tegelijkertijd zijn bevrucht.
Jij
Vele vrouwen weten inmiddels dat ze zwanger zijn. Weet je partner het al? Hebben jullie samen de test gedaan? En aan wie wil je het al gaan vertellen? Je kunt nu een afspraak maken met de verloskundige of gynaecoloog. Deze kan door een onderzoek van je baarmoeder je zwangerschap bevestigen en controleren. Grote afwijkingen kunnen immers al snel worden ontdekt. Vanaf nu moet je ook oppassen voor toxoplasmose.
Hoewel je je behoorlijk ziek kunt voelen is het belangrijk dat je goed voor jezelf blijft zorgen. Velen hebben last van zwangerschaps misselijkheid, maar probeer toch te eten. Verdeel je maaltijden anders en laat eventueel iemand anders koken zodat je niet misselijk wordt van de lucht tijdens het koken. Hoewel er vaak wordt gesproken over ochtendmisselijkheid, zijn veel vrouwen de hele dag misselijk. Op het moment dat je weet dat je zwanger bent, denk er dan aan om foliumzuur te gaan slikken en vitamine D.
week 10
Je baby
Lengte: 4.5 cm
Gewicht: 5 gram
Je baby is 4,5 centimeter groot en 5 gram zwaar. Vanaf deze week begint je baby er echt uit te zien als een mensenkind. Het staartje is helemaal verdwenen en ogen, oren en neus beginnen zich goed te vormen. Ook tenen en vingers vervolmaken nog. Je kindje heeft nu ook zichtbaar enkels en polsen gekregen. De baby kan al flink bewegen, alleen voel jij er nog niets van. Dit is ook logisch, want het is nog zo klein en de bewegingen zijn nog zo zachtjes dat dit nog niet doordringt tot de aanstaande moeder. De spieren van je baby zijn nog volop in ontwikkeling en hebben nog maar heel weinig kracht, vandaar dat je alle buitelingen die je baby nu al maakt nog niet kunt voelen.
In het mondje van je baby beginnen zich melktandjes te ontwikkelen en er kan zelfs al wat haar op het hoofdje verschijnen. Geslachtsorganen beginnen zich ook uitwendig te tonen, maar het is nog een beetje te vroeg om op de echo te kunnen zien of je nu een jongetje of een meisje zal krijgen. Het hoofdje is in verhouding nog veel te groot. Vanaf nu zal vooral het lijfje qua groei een inhaalbeweging maken. Maag, darmen, longen en hart zijn voor 90 procent af. Je baby kan nu zelfs al urine beginnen af te scheiden. Die wordt gewoon opgenomen in de baarmoederzak.
Jij
In deze week kun je het meeste last hebben van zwangerschapskwaaltjes. Houd nog even vol, doe de dingen rustig aan. Vaak zullen de kwaaltjes na deze week weer verminderen. In deze week is de concentratie HCG-hormoon namelijk op zijn hoogst. Veel vrouwen hebben dan het meest last van de zwangerschapskwalen.
Blijf goed op je voeding letten. Het is absoluut niet nodig om voor twee te eten, wat vaak wel wordt beweerd. Het beste is om gezond en gevarieerd te eten. Eet ook genoeg groenten en fruit. Dit is normaal al erg belangrijk, maar tijdens je zwangerschap des te meer!
Als je foliumzuur slikt, kun je daar vanaf deze week mee stoppen, de hersenen en het ruggenmerg zijn nu ontwikkeld. Toch kan het geen kwaad om foliumzuur gedurende de hele zwangerschap te nemen.
Foliumzuur
Als je weet dat je zwanger wilt worden, kun je het beste direct beginnen met het slikken van foliumzuur. Het gehalte aan foliumzuur is bij voorkeur al op niveau op het moment dat je zwanger word. Dat betekent dat je voor weken voor je zwangerschap begint met slikken van het foliumzuur. Als je erachter komt dat je zwanger bent en je slikt het nog niet, moet je hiermee zo snel mogelijk beginnen. Je slikt foliumzuur tot en met de tiende week. Je slikt het foliumzuur om de kans op een baby met een open ruggetjes te verkleinen. Je hebt van jezelf al foliumzuur in je bloed, maar als je zwanger bent dan filteren de nieren het vier keer sneller uit je bloed als normaal en zo zou je snel een tekort aan foliumzuur kunnen opbouwen. Je kunt foliumzuur gewoon kopen bij de drogist. Er zijn ook voedingsmiddelen die extra rijk zijn aan foliumzuur zoals spruiten, boerenkool, broccoli, volkorenbrood en groene bonen.
Voeding en vruchtbaarheid
Denk je na over zwanger worden of ben je hiermee bezig, dan is het goed om bij een aantal zaken van te voren stil te staan. Uit onderzoek is namelijk gebleken dat door van te voren met een aantal dingen rekening te houden de kans op een miskraam vermindert. Bovendien is de kans groter dat je dan een gezonde zwangerschap en bevalling tegemoet gaat. Daarnaast verhoogt een gezonde start de gezondheid van de baby.
Vanaf het moment dat je weet dat je graag zwanger zou willen worden en je dus stopt met anticonceptie, is het verstandig om te beginnen met het slikken van foliumzuur. Dit is een vitamine die je zonder recept bij de apotheek of drogist kunt kopen. De aanbevolen hoeveelheid is 0,4 of 0,5 milligram per dag. Foliumzuur verkleint de kans op een aantal aangeboren afwijkingen zoals open rug (spina bifida), buikwanddefect, open schedeltje en hazenlip (schisis). Gebruik foliumzuur tot 10 weken na je laatste menstruatie; daarna is de rug van het kindje gevormd.
Slechte voeding kan van invloed zijn op je vruchtbaarheid. Zowel jij als je partner moeten proberen om gezond te eten als jullie proberen om zwanger te worden. In plaats van je te concentreren op speciale voedingsmiddelen, doe je er beter aan te streven naar een algehele goede voeding. Een verscheidenheid aan voedingsmiddelen met weinig vet en een hoge voedingswaarde uit alle voedselgroepen zorgen ervoor dat je de vitaminen en mineralen binnenkrijgt die noodzakelijk zijn voor een optimale voortplantingsfunctie. Wanneer je bang bent te weinig vitaminen en mineralen binnen te krijgen, kun je een vitaminepreparaat gebruiken. Kies wel multivitaminen die geschikt zijn voor zwangeren.
Er zijn bepaalde voedingsmiddelen waarmee je tijdens de zwangerschap moet oppassen
- Eet geen zachte kaas gemaakt van rauwe melk.
- Drink niet meer dan 4 koppen koffie per dag vanwege de cafeïne. En ben je een thee of cola drinker? Drink hiervan dan niet meer dan 8 glazen per dag, want ook daarin zit net zoals koffie, cafeïne.
- Eet geen rauw vlees zoals o.a. rosbief, tartaar, carpaccio en filet americain en pas op met leverproducten zoals smeerworst en paté, 1 boterham per dag is voldoende anders krijg je teveel vitamine A binnen.
- Eet alleen hardgekookte eieren of bak ze goed door, ook het eigeel.
- Eet niet meer dan 1 tot 2 dropjes op een dag.
- Drink geen alcohol en rook niet, het kan je vruchtbaarheid verminderen en je ongeboren kind schaden.
Borstvoeding
Borstvoeding bevat belangrijke antistoffen die je baby beschermen tegen ziektekiemen. De borstvoeding is altijd op de juiste temperatuur en heeft altijd de juiste samenstelling. Ook bevalt moedermelk veel stoffen die belangrijk zijn voor de ontwikkeling van het centrale zenuwstelsel en hersenrijping van je baby. Een baby die borstvoeding krijgt, heeft minder kans op bijvoorbeeld: oorontsteking, luchtweg- en darminfecties, voedselovergevoeligheid en het ontwikkelen van allergieën. Allergische reacties komen minder voor of zijn vaak minder heftig. Ben jij zelf of je partner allergisch aangelegd dan is borstvoeding sterk aan te raden. Luieruitslag en ook eczeem komen beduidend minder vaak voor. Daarnaast bevordert het drinken van je baby aan de borst een goede kaakontwikkeling, het gebit en zelfs de spraak. Baby’s die moedermelk krijgen hebben ook minder last van obstipatie (harde ontlasting), de ontlasting van een borst gevoede baby is altijd zacht.
De voordelen voor jezelf zijn dat als je borstvoeding geeft je baarmoeder sneller herstelt en doordat je menstruatie een tijd kan uitblijven, is er minder kans op bloedarmoede. Ook worden de vetreserves die je tijdens de zwangerschap hebt opgebouwd tijdens de borstvoedingsperiode geheel of gedeeltelijk verbruikt. Vaak ben je dus sneller je zwangerschapskilo’s kwijt.
Als je borstvoeding geeft moet je na twee weken beginnen met het toedienen van extra vitamine D, deze vitamine is nodig voor het goed kunnen opnemen van kalk uit de voeding. Vitamine D wordt aangemaakt door je lichaam als je buiten bent onder invloed van zonlicht. Omdat er in Nederland relatief weinig zonlicht is, wordt er aangenomen dat de hoeveelheid vitamine D in de borstvoeding niet voldoende is. De hoeveelheid vitamine D die extra nodig is kan verschillen per baby. Donkere baby´s hebben meer pigment en zullen daardoor minder vitamine D aanmaken. Je kraamverzorgster of consultatiebureau kan je vertellen hoeveel vitamine D je aan jouw baby moet geven.
Als je borstvoeding geeft krijg je te maken met regeldagen. Regeldagen komen voor rond de leeftijd van tien dagen, drie weken, drie maanden en zes maanden. Maar ook op andere momenten kunnen regeldagen voorkomen. Je baby wil dan vaker drinken, je kunt het gevoel krijgen dat je baby niet voldoende heeft binnenkregen na de voeding en je hebt het gevoel dat je borsten leeg zijn. In deze regeldagen wordt de melkproductie van je borsten aangepast aan de stijgende vraag van je baby. Als je je baby vaker aanlegt, krijgen je borsten niet meer de tijd om helemaal vol te lopen. Dat is voor je lichaam het signaal dat er meer melk geproduceerd moet worden. Na enkele dagen van vaker aanleggen is de melkproductie afgestemd op de hogere voedingsvraag. Je baby zal na enkele dagen weer in zijn oude ritme komen.
Je werkgever is wettelijk verplicht om je de gelegenheid te bieden om gedurende de eerste negen maanden na de geboorte van je baby, je werk te onderbreken om je baby te voeden of je voeding af te kolven. Hiervoor dient ook een geschikte, goed afsluitbare ruimte ter beschikking gesteld te worden. De tijd die je hiervoor krijgt is wel gebonden aan een wettelijk maximum, dit is een kwart van je volledige werktijd. Dus bij een werkdag van 8 uur heb je maximaal 2 uur vrij voor het geven van of afkolven van je borstvoeding. Ondanks deze onderbreking van je werk, heb je recht op doorbetaling van loon.
