Echoscopie in de zwangerschap
Echoscopie tijdens de zwangerschap is niet meer weg te denken in de huidige zwangerschapsbegeleiding. Elke zwangere kent inmiddels de plaatjes van het ongeboren kindje op verschillende tijdstippen in de zwangerschap. Het is een heel mooi middel om meer te weten te komen over het kindje, over de duur van de zwangerschap, over de oorzaak van mogelijke complicaties en over eventuele afwijkingen die op deze manier vroegtijdig gesignaleerd kunnen worden. Dat is de positieve bijdrage van de echoscopie. Naast natuurlijk het ‘pret’ effect van éven naar binnen kijken. Toch is de echo niet alleen maar fijn en daarom is het van belang dat deze methode weloverwogen verricht en liefst ook weloverwogen gevraagd wordt. Dat laatste is echter lastig want welke aanstaande ouders vinden het nou niet leuk om hun ongeboren wonder éven te bekijken? Daarom begeleid ik aanstaande ouders in dat proces. Het altijd weer aangeven van de keus die ouders hebben en het benadrukken van het vertrouwen in eigen beleven en voelen van het kindje is in mijn optiek onmisbaar in de begeleiding. Immers: vroeger wist een vrouw dat ze zwanger was zonder hulp van instrumenten. De menstruatie bleef uit, de borsten werden voller en gingen soms wat prikken, ochtendmisselijkheid trad op en vermoeidheid overviel haar. Zonder test of echo was snel duidelijk dat er een kindje op komst was. Nu wordt meer vertrouwd op de zwangerschapstest en de echo en raakt de vertrouwdheid met het eigen lichaam wat op de achtergrond. Dat is op zich jammer en daarom benadruk ik deze tekens en gevoelens altijd tijdens de begeleiding van de zwangere. Het is niet voor niks dat ik behalve verloskundige en echoscopiste ook haptotherapeute ben. Zelfs tijdens de echo kan het haptische stuk beleefd worden. In contact blijvend met het ongeboren kind kan ontzettend veel gezien worden, door te voelen: van binnen of met de handen, maar ook door middel van de echo. Het kindje laat zich zien als de ouders en de echoscopiste het kindje daartoe uitnodigen en aanwezig zijn in het contact. Het rustig uitvoeren van de echo is daarvoor noodzakelijk. In mijn echocentrum streef ik hier dan ook naar. Dat ouders én het kind zich welkom voelen en zich willen laten zien.
De eerste echo’s. Vanaf 5 a 6 weken zwangerschap is er leven zichtbaar in de baarmoeder door middel van de echoscopie. Dit moet dan overigens wel met de vaginale echo gebeuren. Via de buik is de zwangerschap nog te klein om goed te kunnen bekijken. Het is dus ook van belang de duur van de zwangerschap ongeveer te weten. Maar omdat de ovulatie nooit met zekerheid te achterhalen is en het moment van groei van de cellen ook niet, blijft dit een onzekere factor. Ook bij een regelmatige cyclus kan een zwangerschapsduur soms toch een week verschillen van de verwachte duur. Daarom verricht ik de echo liever niet vóór de 8e week. De kans op teleurstellingen is dan kleiner. Daarnaast benadruk ik ook dat zo’n vroege echo indien gewenst verricht wordt. Het hoeft niet! Er kan ook gewacht worden tot 12 weken. Dan is veel meer zichtbaar en is de onzekere periode van wel of geen miskraam wat voorbij. Want ook na een positieve echo bij 8 weken kan er nog een miskraam optreden. De kans is weliswaar wat kleiner, maar niet nul. Wat gezien kan worden bij 8 weken is een vruchtzak met daarin een embryo in de zwangerschapsring. Er is hartactie zichtbaar als een knipperlichtje in het embryo. Daarnaast kan de dooierzak gezien worden, dit is de voedingsbron van het embryo totdat de placenta of moederkoek deze functie overneemt.
Bij een zwangerschapsduur van 12 weken is al veel meer te zien. Het embryo wordt nu foetus (uitgesproken als feutus) genoemd. De schedel is zichtbaar als een heldere witte ring met daarin een vlindervormige structuur, dit zegt iets over de aanleg van het hoofdje. Daarnaast kan het kindje opgemeten worden van de kruin tot het stuitje om de duur van zwangerschap exact vast te leggen. Het lijfje is te zien, de hartactie kan gehoord worden en de armen en benen kunnen al mooi in beeld gebracht worden. Bij een goed zicht kunnen maag en blaas ook al gezien worden. Bewegingen zijn tegen deze tijd duidelijk zichtbaar, het kindje wordt in deze tijd vaak de ‘jumping fetus’ genoemd omdat het hele lijfje meebeweegt, of springt, als één spiergroep beweegt.
Bij een zwangerschapsduur van 20 weken kan de zogenaamde 20-weken-echo verricht worden. Natuurlijk indien dit onderzoek gewenst wordt door de ouders. Het doel van dit onderzoek is het opsporen van eventuele afwijkingen bij het kindje. Bij 20 weken is het kind helemaal ‘af’ en kan er door middel van de echo wat gezegd worden over de anatomische ontwikkeling. Gelukkig worden de meeste kinderen gezond geboren en gaan dus de meeste ouders blij de deur uit. Maar soms is de uitslag van het onderzoek minder gunstig. Het is dan zaak om zo goed mogelijk uit te leggen wat er gezien is en waarover getwijfeld wordt. Soms is het heel duidelijk dat er een afwijking is, soms is er alleen een vermoeden. Dit maakt dat er een enorme onzekerheid plaatsneemt in het doorgaans mooie proces van de zwangerschap. Om ouders goed te begeleiden neem ik altijd de tijd voor deze echo. Het is tenslotte voor ouders een belangrijke en spannende echo.
In de loop van de zwangerschap kunnen nog meer echo’s nodig zijn, bijvoorbeeld om de placenta of moederkoek nogmaals te beoordelen als bij de 20-weken-echo geconstateerd is dat deze wat laag bij de baarmoedermond lag. Of om de groei te beoordelen, of bij bloedverlies of andere klachten. Ik maak in elk geval bij ongeveer 35 weken nog een echo om de ligging van het kindje te bepalen. Een enkele keer komt het namelijk voor dat wij met onze handen en de moeder met haar intuitie toch niet goed kunnen voelen hoe het kindje ligt. Om er zeker van te zijn dat het kindje met het hoofdje naar beneden ligt wordt daarom nog een keer gekeken. Het beeld is echter niet meer zo mooi als in het begin van de zwangerschap. Het kindje is nu zo groot dat alleen de onderdelen in beeld gebracht kunnen worden. Dus alleen het hoofdje, alleen het rompje of de armpjes en beentjes die wat bewegen in het vruchtwater.
Ziehier echo bij 12 weken zwangerschap.
Echocentrum Anneke Schmidt
Celciusweg 2
8503 AC Joure
0513-419223
week 7
Je baby
Lengte: 1 cm
Gewicht: 0.5 gram
Je vrucht is nu een kleine centimeter groot en begint meer en meer op een echt kindje te lijken! Zo zijn de stompjes die er eerst waren, onmiskenbaar in armpjes en beentjes verandert. De hersenen, het ruggenmerg en het zenuwstelsel zitten op zijn plaats. Vijftig procent van het embryo bestaat uit hart en hersenen. Het hart ligt nog aan de oppervlakte en ligt nog niet in de borstkas.Het hoofdje is nog wel ontzettend groot in verhouding met de rest van het lichaam. Op dat hoofdje zijn intussen wel al naast de ogen en de oren een neus en een mond te herkennen. Wat de ogen betreft, zijn enkel de oogbollen ontwikkelt. Er is nog geen iris en nog geen oogleden. Inwendig wordt de laatste hand gelegd aan de vorming van de organen. Zo wordt nu hard gewerkt aan de bouw van de inwendige geslachtsorganen. Ook het hartje heeft zich verder ontwikkeld en een linker- en rechterkamer gevormd. Met 150 slagen per minuut slaat het hartje ongeveer dubbel zo snel als dat van jou.
Jij
Waarschijnlijk slaat je hormonale huishouding op hol en lijk je soms wel een puber met al je puistjes. Het hoort erbij en geeft aan dat je lichaam hard aan het werk is om alles weer in evenwicht te krijgen.
Zelden wordt in deze periode van de zwangerschap al een echo gedaan, maar als je de echo zou laten doen, dan zou je het hartje waarschijnlijk al goed kunnen zien kloppen. Het lijkt immers bijna op een knipperlichtje. Echo’s gebeuren in deze periode inwendig en niet via de buik en worden alleen gedaan als je al eens een miskraam had of als je bijvoorbeeld bloed verliest. Opgelet: enkele druppeltjes bloed verliezen kan in deze periode voorkomen, maak je dus niet direct zorgen. Het kan oud bloed zijn van de innestelingperiode of je hebt ergens een klein wondje opgelopen tijdens het vrijen of een andere inspanning. Dat gebeurt nu makkelijker omdat je baarmoedermond en vagina extra doorbloed zijn. Ook zijn bloedvaatjes verwijd en zijn de wanden dunner waardoor er al snel een beetje bloedverlies kan plaatsvinden. Als je veel bloed verliest, is het verstandig om dit direct te melden bij je huisarts of verloskundige.
week 9
Je baby
Lengte: 3 cm
Gewicht: 2 gram
Nu we in week 9 zitten, spreken we niet meer van een embryo, maar van een foetus. Na de ontwikkelingsfase is nu de groeifase van je baby aangebroken. Deze week wordt het mensje in je lichaam drie centimeter groot en kan het al twee gram wegen. Het gezicht begint nu echt menselijke trekken te krijgen.
De neusholte is gevormd en de reuk ontwikkelt zich deze week, de tong is aanwezig en de oogleden vormen zich deze week, al kunnen ze nog lang niet open. Verder beginnen de ledematen zich nog scherper te ontwikkelen en vormen zich gewrichten waardoor de handjes vingers en een duim krijgen. Ook aan de beentjes kunnen knieën, enkels en tenen worden onderscheiden.
Is jouw baby een jongen, dan begint deze week de penis te ontstaan, maar dit is nog lang niet zichtbaar op een echo.
Jij
Rond deze periode zal je waarschijnlijk je eerste echo krijgen. Dit wordt een termijnecho genoemd en is bedoeld om de termijn van je zwangerschap vast te stellen. Soms kan het zijn dat je vaker een echo nodig hebt omdat de zwangerschap wat minder ver blijkt te zijn. De beste periode om een termijnecho te maken ligt rond de 9 tot 12 weken maar kan soms wat vroeger of later worden gedaan. Als er een goede termijnecho is gemaakt wordt de uitgerekende datum bepaald en die zal niet meer worden aangepast.
In deze weken kun je echt vermoeid zijn. Door de razendsnelle groei van het kind in je buik, wordt er heel veel energie van je lichaam gevraagd. Gun jezelf zo veel mogelijk rust c.q. slaap.
Eet gezond en voldoende. Dubbel zoveel eten als gewoonlijk is echter niet nodig. Sporten en vrijen kan in deze periode nog steeds zonder problemen. Al is je foetus heel tenger en teer, de baarmoeder beschermt je vruchtje van drie centimeter heel erg goed.
week 10
Je baby
Lengte: 4.5 cm
Gewicht: 5 gram
Je baby is 4,5 centimeter groot en 5 gram zwaar. Vanaf deze week begint je baby er echt uit te zien als een mensenkind. Het staartje is helemaal verdwenen en ogen, oren en neus beginnen zich goed te vormen. Ook tenen en vingers vervolmaken nog. Je kindje heeft nu ook zichtbaar enkels en polsen gekregen. De baby kan al flink bewegen, alleen voel jij er nog niets van. Dit is ook logisch, want het is nog zo klein en de bewegingen zijn nog zo zachtjes dat dit nog niet doordringt tot de aanstaande moeder. De spieren van je baby zijn nog volop in ontwikkeling en hebben nog maar heel weinig kracht, vandaar dat je alle buitelingen die je baby nu al maakt nog niet kunt voelen.
In het mondje van je baby beginnen zich melktandjes te ontwikkelen en er kan zelfs al wat haar op het hoofdje verschijnen. Geslachtsorganen beginnen zich ook uitwendig te tonen, maar het is nog een beetje te vroeg om op de echo te kunnen zien of je nu een jongetje of een meisje zal krijgen. Het hoofdje is in verhouding nog veel te groot. Vanaf nu zal vooral het lijfje qua groei een inhaalbeweging maken. Maag, darmen, longen en hart zijn voor 90 procent af. Je baby kan nu zelfs al urine beginnen af te scheiden. Die wordt gewoon opgenomen in de baarmoederzak.
Jij
In deze week kun je het meeste last hebben van zwangerschapskwaaltjes. Houd nog even vol, doe de dingen rustig aan. Vaak zullen de kwaaltjes na deze week weer verminderen. In deze week is de concentratie HCG-hormoon namelijk op zijn hoogst. Veel vrouwen hebben dan het meest last van de zwangerschapskwalen.
Blijf goed op je voeding letten. Het is absoluut niet nodig om voor twee te eten, wat vaak wel wordt beweerd. Het beste is om gezond en gevarieerd te eten. Eet ook genoeg groenten en fruit. Dit is normaal al erg belangrijk, maar tijdens je zwangerschap des te meer!
Als je foliumzuur slikt, kun je daar vanaf deze week mee stoppen, de hersenen en het ruggenmerg zijn nu ontwikkeld. Toch kan het geen kwaad om foliumzuur gedurende de hele zwangerschap te nemen.
week 13
Je baby
Lengte: 7.5 cm
Gewicht: 30 gram
Je baby groeit uit tot 7,5 centimeter en weegt nu 30 gram. Aan het eind van deze week is je baby geheel gevormd. Nu is het een kwestie van groeien en de functies van de diverse organen verder verbeteren. De longen zijn nog lang niet klaar maar wel volledig aangelegd en zo is het met de meeste organen. Het is er allemaal, het werkt ook maar het moet zich nog verder ontwikkelen. In deze week is zijn nekje volgroeid en kan het zijn hoofdje al een beetje bewegen. Ogen en oren nemen in deze week hun definitieve positie in. Vanaf nu gaat men er ook van uit dat je baby kan horen.
Het lichaam van de baby is bedekt met fijne donshaartjes, lanugo genaamd. Als de baby netjes op tijd geboren wordt, zal het meeste van deze haartjes weer verdwenen zijn. Bij te vroeg geboren baby’s zie je vaak dat ze nog bedekt zijn met deze haartjes. Vanaf nu neemt de hoeveelheid vruchtwater erg toe. Daardoor kan het kind zich goed bewegen en kan er een gelijkmatige groei ontstaan. Het fungeert als een soort van stootkussen. Niet alleen om jou te beschermen van stevige stoten van het kind, maar ook omgekeerd zit het kind een stuk veiliger. Ook maakt het vruchtwater dat je kind constant in een aangename temperatuur vertoeft en dat het niet ergens vast komt te zitten in een van de vliezen.
Jij
Het eerste trimester van je zwangerschap zit erop. Als je al een echo hebt gehad en men heeft gezien dat de baby zich goed ontwikkelt, dan is de kans dat je alsnog een miskraam krijgt heel klein geworden. Maak je dus niet teveel zorgen als je buikkrampen hebt. Menstruatie-achtige krampen worden veroorzaakt door de groei van je baarmoeder, deze is nu ongeveer zo groot als een grapefruit. Kwaaltjes nemen zienderogen af en je krijgt ook weer veel meer energie. Je zwangerschap heeft ook heilzame gevolgen op je lichaam. Zo worden je gelaatstrekken zachter en krijg je meer kleur in je gezicht waardoor je er stralend uit gaat zien. Ook je haar reageert op je zwangerschap. Ofwel begint het te glanzen ofwel wordt je haar dof. Door de grotere aanmaak van oestrogeen krijg je wel een vollere haardos. Oestrogeen houdt je haren immers beter vast.
De zwangerschap is een bijzondere periode, die je niet zo vaak zult meemaken. Allerlei emoties, leuke en minder leuke veranderingen in je lichaam. Keuzes die je moet maken, beslissingen te nemen. Vaak vergeet je in de loop der tijd weer veel van deze bijzondere periode. Daarom is het wellicht een leuk idee om een dagboek bij te houden…
week 17
Je baby
Lengte: 18 cm
Gewicht: 150 gram
Je kindje groeit nu gemiddeld 2 cm per week en heeft de grootte van een tandenborstel. De verhouding tussen hoofd en lichaam begint steeds meer te kloppen. Onderhuids begint zich een vetlaag te vormen zodat je baby warm genoeg heeft en genoeg energie krijgt. Daardoor zal hij ook wat minder doorzichtig beginnen te worden. Rond deze periode zal de verloskundige aan de grootte van je baarmoeder kunnen voelen of je eventueel in verwachting bent van een tweeling. Als dit vermoeden bestaat zal er een echo worden gemaakt om zekerheid te verkrijgen.
Deze week kan de baby voor het eerst geluiden van buitenaf horen. Dit betekent dus ook dat extreme geluiden je baby kunnen laten schrikken en bij langdurige blootstelling aan heel harde geluiden kan er gehoorschade ontstaan. De hersenen zijn overigens nog niet voldoende ontwikkeld om geluiden ook te kunnen interpreteren. Je kunt het geslacht op de echo zien als de baby er goed voor ligt.
Jij
Door de vele zwangerschapshormonen, vooral progesteron kun je tijdens de zwangerschap meer last hebben van tandvleesontsteking. Dat merk je doordat je tandvlees wat sponzig begint aan te voelen. Het wordt slapper en het zwelt. Als je last hebt van ontstekingen, aarzel dan niet om die te laten behandelen.
Als je nog sport, wat op zich heel goed is, luister dan goed naar je lichaam. Merk je dat je na het sporten meer klachten krijgt als pijn in je bekken of harde buiken, dan is het een teken van je lichaam dat je teveel hebt gedaan. Probeer dan de volgende keer iets minder fanatiek te zijn en kijk hoe het dan gaat. Blijf je klachten krijgen na het sporten, stop er dan mee en zoek een andere vorm van in beweging blijven. Bewegen is natuurlijk heel goed. Fietsen en vooral zwemmen, kun je vaak heel lang blijven doen in de zwangerschap.
Let er nu ook op dat je goede schoenen draagt, platte schoenen of schoenen met een stevig klein hakje zijn het best. Omdat je gewrichten onder invloed van de hormonen soepeler worden, zijn ze ook kwetsbaarder en loop je de kans je enkels sneller te zwikken.
